Bergsonizm Göçen Sermaye Dervişliği
"Bergson taraftarlığının Türkiye'ye girişi, cihanda doğuşundan daha az enteresan değildir. Türkiye'ye Bergsonizm mütareke yıllarında eski darülfünun (üniversite) salonlarından geçerek girdi. Hemde biraz galip itilaf donanmasının Boğazlardan İstanbul'a girişi gibi, galip emperyalist Fransa'nın kültürü sıfatıyla girdi. Fakat geldiği yer gibi girdiği yerde normal değildi. Batıda yıkılan, çürümüş, Fransız Kapitalizmi Bergsonizm'i yaratmıştı. Doğuda çöken ve teslim olan Osmanlı İmparatorluğu , adeta doğal bir ilgi ile emperyalizmin bu ölüm felsefesine kucak açıyordu"
DR. HİKMET KIVILCIMLI
İÇİNDEKİLER
Birkaç Söz
Bazı Konular
Ontoloji (varlık konusu) sayruret [süre]
Gnozeoloji (bilgi konusu) hads [sezgi] ve metot
Madde ve Ruh yerine hayat hamlesi
Determinizm ve indeterminizm
(irade, hürriyet ve komik)
Kitapta geçen kimi kavramlar
YAYINEVİNİN NOTU
Bergsonizm (Göçen Sermaye Dervişliği), Dr. Hikmet Kıvılcımlı'nın şimdiye kadar yayımlanmamış eserlerinden birisi. Kitabın sonuna koyduğu 6 Eylül 1936 eserin bitiş tarihi ise:Tamamlanamasının üzerinden 72 yıl geçmiş. Yaklaşık üç çeyrek asırdan bu yana, tarihin tozlu raflarında gün ışığına çık(arıl)mayı bekliyordu.
Eser, Fransız düşünürü Henri Bergson'un fikirlerinin en yaygın, şöhretinin dorukta olduğu bir dönemde, Bergsonizmle ciddi bir hesaplaşmadır. Emperyalizmin yarı sömürgeleştirdiği Anadolu'da, kan ve ateş içinde yetişen ve yetkinleşen, işçi sınıfının ve insanlığın kurtuluş meşalesini yükselten Kıvılcımlı, bu eseriyle, Emperyalist Avrupa'da yetişmiş ve Emperyalizmin sözcülüğünü yapan Bergson'a karşı; emperyalizmin sömürüp ezdiği dünya halklarının, işçi sınıfının sözcülüğünü yaparak savaşmış bulunmaktadır.Kıvılcımlı'nın o dönemde, sorumluluk duyarak ve büyük bir yetkinlikle kalemini kılıçlaştırarak verdiği, bilimsel, sosyal, siyasal içerikli bu savaş, günümüzde de öneminden hiçbir şey kaybetmedi. Aksine, giderek çok daha fazla yaşadığımız Batı hayranlığı, Batı taklitçiliği ile Batı kültürünün, "ideolojilerinin" acenteliğine soyunan aydınlarımızın çok ve etkin oluşları karşısında, bu eserden çıkaracağımız derslerin, günümüzde çok daha fazla ve çok daha anlamlı olacağı inancındayız.
Bergsonizm eserinin eski yazı elyazması metninden yeni yazıya aktarılması, birçok karşılaştırma yapılarak yol almayı gerektirdi. Karmaşık, çok yönlü olarak sürdürülen bu çalışmada, sadece eski Türkçeyi iyi bilmek de, Kıvılcımlı liüeratürüne aşina olmak da, felsefe üzerinde yetkin olmak da, başlı başına sonuca ulaşmaya yetmiyordu. Bu nedenle yayınevimizce, konularında yetkin olan arkadaşlarla, ekip çalışmasını sürekli ve düzenli olarak aylarca yürüterek sonuca ulaşabildik.
Eski el yazması, titiz bir çalışmayla yeni yazıya aktarıldı. Daha sonra bu metin üzerinde aylar boyu çalıştık. Osmanlıca cümle yapısından Türkçe kalıplara göre düzenlemeler yaparak, artık kullanılmayan kimi sözcükleri, Kıvılcımlı'nın son dönem eserlerinde kullandığı güncel sözcüklerle değiştirdik. Metnin özüne hiçbir müdahalede bulunmadık. Eserin hem bugünkü kuşaklarca anlaşılır olabilmesine, hem de yazıldığı dönemin havasını yansıtabilmesine önem veren bir anlayışla yayına hazırladık.
Felsefi kavramlar olarak önem taşıyan, ancak Bergson felsefesinin de en önemli kavramları olan ve Bergson'un özel anlam yükleyerek kullandığı: Fransızca "intuition", "durée" ve "continuite" terimlerine karşılık Kıvılcımlı: "Hads", "Sayruret" ve "Deymumet" terimlerini kullanmış. Yayınevi olarak: "Hads"ı Sezgi, "Sayruret"i Süre ve "Deymumet"i de Süreklilik sözcükleriyle güncellemeyi benimsedik. Ancak bu sözcüklerin genel kullanılışından ayrı tutmak için, felsefi anlamda kullanıldığı yerlerde: Terimlerin baş harflerini büyük tutarak verdik.
Daha önceki kitaplarda olduğu gibi bu kitapta da normal parantezler Kıvılcımlı'nın kendisine, köşeli parantezler yayınevimize aittir. Ancak bu kitaba özgü olarak, metinde tek bir yerde sayfa 42'deki tabloda Kıvılcımlı'ya ait birkaç köşeli parantez bulunduğundan, yayınevimizce konulan köşeli parantezlerle karışmaması için o parantezleri {} işareti ile gösterdik.
Kıvılcımlı, metindeki yabancı kökenli kelimeleri ve yabancı isimleri eski yazıyla değil, Latin harfleriyle yazmış. Biz de bu ayrıma uyup, orijinal metinde Latin harfleriyle yazılan kelime ve isimleri italik olarak gösterdik.
Eski yazı metin Türkçe'ye aktarılırken bütün gayretlere karşın birkaç cümle okunamadı. Kıvılcımlı yazdığı o bölümlerde, ya yazının üzerinden başka kalemle geçmiş, ya da iki satırın arasına ek bir satır eklemiş. Dolayısıyla da yazılar çok küçülmüş ve zor okunur olmuş. Konuyla ilgili olan değerli kimi uzmanlara da başvurarak, onların katkılarıyla okunamayan bölümleri çözmeye çok çalıştık. Ancak yine de, kitapta görüleceği gibi iki yerde okunamamış bazı cümleler kaldı. Bu cümlelerin okunmasında katkı ve yardımda bulunacak çıkabilir umut ve dileğiyle orijinal metni ilgili sayfanın altına ekledik.
Son olarak; metnin çevrilmesi, düzenlenmesi ve yayıma hazırlanması konusunda üstün bir gayretle çalışan, özellikle felsefi birikimi ile çalışmayı toparlayan sevgili arkadaşımız Ufuk Öcal'ın, elyazması metnin Türkçe'ye çevrilmesinde sabır ve özveriyle çalışan Şeyda Oğuz'un ve ekibimize sonradan katılmasına karşın son derece kritik yerlerde, yerinde katkılar yaparak moralimizi yükselten genç arkadaşımız Cengiz Yolcu'nun emekleri sayesinde, hep birlikte bu zor görevin üstesinden gelebildiğimizi belirtmeyi vefa borcu sayıyor, kendilerine teşekkür ediyoruz.
Daha çok ve daha sık yeni kitaplarda buluşmak umuduyla...dileğiyle.
Sevgilerimizle..saygılarımızla.
YAYINA HAZIRLIK SOSYAL İNSAN YAYINLARI
DİZGİ VE MİZANPAJ FİLİZ KALKAN
KAPAK DÜZENİ HÜRAY KILIÇ
KAPAK RESMİ KIVILCIMLI'NIN "BERGSONİZM"İ YAZDIĞI DEFTERİN KAPAĞI
YENİ HARFLERE AKTARAN ŞEYDA OĞUZ
BASKI – CİLT CAN MATBAASI
BASKI YERİ VE YILI İSTANBUL, 2008 ŞUBAT
ISBN 978-9944-285-05-6
YAYINCI SERTİFİKA NO 0107-34-007134